Alzheimer 2050’de Türkiye’nin en önemli sağlık sorunu olabilir! Bu 8 öneriyi mutlaka yapın – Sağlık Haberleri
21 Eylül Dünya Alzheimer Günü kapsamında Prof. Dr. Yasemin Biçer Gömceli, Alzheimer hastalığının küresel ölçekte artan bir halk sağlığı sorunu olduğunu vurguladı. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, dünya genelinde yaklaşık 57 milyon kişi demansla yaşıyor ve her yıl 10 milyon yeni vaka ekleniyor; Alzheimer, demans vakalarının %60‑70’ini oluşturuyor. Türkiye’de ise yaklaşık 700 bin kişi Alzheimer ve diğer demans türleriyle mücadele ediyor. Nüfusun hızla yaşlanması nedeniyle bu sayının 2050 yılına kadar 2‑2,5 katına çıkması bekleniyor; 65 yaş ve üstü nüfusun oranı 10 % seviyelerinden 2050’de 23 % olacağı öngörülüyor, bu da hastalığın ülke için önemli bir halk sağlığı sorunu haline geleceğini gösteriyor.
Alzheimer, beyindeki sinir hücrelerinin ilerleyici şekilde hasar görmesi ve ölmesiyle ortaya çıkan nörodejeneratif bir hastalık olup, bellek, düşünme, dil, yargı ve günlük yaşam becerilerini zaman içinde bozuyor. Genellikle 65 yaşından sonra başlasa da daha genç yaşlarda da görülebiliyor. Başlangıçta hafif unutkanlık, yakın geçmişi hatırlamada zorluk, eşyaları yanlış yerlere koyma, kelime bulmada güçlük, yön kaybı ve karar vermede zorlanma gibi belirtilerle kendini gösteriyor; ilerleyen evrelerde bağımsız yaşam neredeyse imkansız hale geliyor. Hastalığın kesin nedeni henüz net değil; beta‑amiloid plaklar ve tau proteininin birikimi sinir hücrelerini bozarak hücre ölümüne yol açıyor. Yaş, en güçlü risk faktörü olarak öne çıkıyor; 65 yaşından sonra risk belirgin şekilde artıyor. Aile öyküsü, APOE 4 gibi genetik yatkınlıklar risk artırabilir ancak tek başına belirleyici değiller. Yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, obezite, kalp‑damar hastalıkları, fiziksel hareketsizlik, sigara, aşırı alkol tüketimi, sosyal izolasyon, işitme kaybı, kafa travmaları ve hava kirliliği de risk faktörleri arasında yer alıyor.
Alzheimer’ı kesin olarak önleyen bir yöntem bulunmasa da, risk azaltılabilir ve hastalığın ortaya çıkışı geciktirilebilir. Gömceli, haftada en az 150 dakika orta şiddette fiziksel aktivite, Akdeniz veya DASH tipi beslenme, tansiyon, kan şekeri ve kolesterol kontrolü, sosyal ve zihinsel aktivitelerin sürdürülmesi, işitme‑görme sorunlarının ihmal edilmemesi, sigara ve aşırı alkolden uzak durulması, kaliteli uyku ve stres yönetimi, kafa travmalarından korunma gibi yaşam tarzı değişikliklerini önerdi. Unutkanlık, kelime bulma güçlüğü veya davranış değişikliği fark edildiğinde, vakit kaybetmeden nöroloji uzmanına başvurulması gerektiğini belirterek, erken dönemde başlayan destek ve tedavilerin hastalığın seyrini yavaşlatabileceğini ve yaşam kalitesini yükseltebileceğini vurguladı.
